Home arrow Organisatie arrow Geschiedenis
 
 
 
 
Geschiedenis

Hoe de brandweer nu is georganiseerd en is uitgerust is wellicht een open boek voor velen. Maar hoe ging het er vroeger aan toe en wat waren de middelen is minder bekend. Gelukkig dat de Historische Verenging 'Bunscote' aan Oth Dekkers de opdracht heeft gegeven om 100 jaar brandweer en brand in Bunschoten in beeld te brengen. Dit stukje geschiedschrijving is gebundeld in de uitgave 'Toen de brandklok nog luidde' dat in 1988 is uitgebracht en het tijdperk 1828 - 1930 bestrijkt.  In het stuk tekst hieronder wordt de geschiedenis van de brandweer Bunschoten beschreven in een aantal korte hoofdstukken die in hoofdzaak zijn ontleend aan bovenstaande uitgave. Het is geen samenvatting van het boekwerk. Het boekwerk kan worden aangeschaft bij de secretaris van de Historische Verenging 'Bunscote'.

Ontstaan van de Brandweer Bunschoten
Aanleiding om een organisatie op te zetten om branden te bestrijden was de brand van 4 december 1827. Tijdens deze brand in de Dorpsstraat brandde de oude boerderij tegenover het oude gemeentehuis geheel uit. De bewoners konden gered worden maar het vee niet. Branden in Bunschoten werden traditioneel geblust door rijen te vormen en de emmers door te geven. Echter, een pomp of spuit had de brandweer Bunschoten niet. Naar aanleiding van deze brand heeft het provinciebestuur indertijd enige druk uitgeoefend op het gemeentebestuur van Bunschoten om een spuit aan te schaffen waarvoor de gemeente geen geld had. Uiteindelijk is in 1828 overgegaan tot de aanschaf van een tweedehands spuit die tot 1890 nog dienst heeft gedaan. Vanaf het moment van de eerste spuit (handpomp) in Bunschoten was er sprake van een brandweer.

De organisatie van de brandweer
In tegenstelling tot het heden, gaf de burgemeester de bevelen aan de brandweerlieden. Het werven van personeel kwam vroeger niet aan de orde aangezien verordend was dat alle mannen tussen de 18 en de 60 die geen beroep op zee hadden, door de brandweer waren ingelijfd. Door het college van burgemeester en wethouders werd per spuit een aantal functionarissen aangewezen die een bepaalde taken hadden. Zowas er per spuit een brandmeester, pompers (de huidige pompbedieners) die handmatig het water oppompten, en slangbewaarders (die hielden de slangen in de gaten) en spuitgasten (die de straalpijp bedienden).

Image
De leren banden met de functies
Daarnaast waren er piekeniers. Deze zorgde dat met behulp van zeg maar een speer de bevolking op afstand werd gehouden (ook toen waren er dus ramptoeristen). Door de aanschaf van twee motorspuiten werd begin jaren 30 van de 20ste eeuw de brandweer gereorganiseerd. Men ging van drie korpsen (Bunschoten, Spakenburg en Eemdijk) naar 2 korpsen met ieder een brandmeester aan het hoofd. Na de tweede wereldoorlog is er een korps gekomen voor de gehele gemeente die nog steeds bestond uit vrijwilligers. In de jaren 90 van de vorige eeuw werden de eerste beroepskrachten aangesteld. De bluswerk wordt vandaag de dag nog steeds gedaan door 'vrijwilligers'. 

Het materiaal
De eerste pomp werd in 1828 aangeschaft. Het betrof een tweede hands handpomp die voor in totaal 130 gulden (€ 59,00) werd aangekocht van de gemeente Utrecht. Voor een nieuwe was geen geld aangezien men toen € 680,00 (1.500 gulden) moest ophoesten. Dit geld had de krap bij kas zittende gemeente niet. Deze brandspuit begon rond 1870 gebreken te vertonen die moeilijk te verhelpen waren. Door revisie heeft deze pomp het daarna nog 20 jaar volgehouden maar wel werd besloten om nog 2 grotere spuiten aan te schaffen. Een van de twee grote spuiten had een waterstraal die 20 meter ver reikte, 23 meter hoog kon spuiten en een per slag (pompbeweging van een pomper) 7 liter water opleverde. In 1930 werden de oude handpompen vervangen door 2 motorspuiten. Kosten: 5.491 gulden (€ 2.492,00) maar dat was dan wel inclusief  700 meter vlasslang met storzkoppelingen. Na ruim 100 jaar handmatig pompen beschikte de brandweer vanaf 17 april 1931 over motorspuiten. 

Image
De aangekocht pomp uit 1931
Het materiaal van de brandweer heeft in heel Bunschoten gestaan. Zo heeft er een brandspuithuis links naast de toren van de Hervormde Kerk gestaan. Ook heeft er een spuit gestaan bij het gemaal op het tegenwoordige Spuiplein. De spuit van Eemdijk moet gestaan hebben rond het tegenwoordige adres Eemdijk 128. 

 

Regels
Dat men ook vroeger het gevaar van brand inzag wordt duidelijk uit een aantal regels uit verordeningen en reglementen. Ook werden er regels gesteld aan omwonende bij het brandadres en werden er verboden opgesteld. Hieronder een aantal opmerkelijke regels:
Artikel 5 (Reglement van Policie - 23 juni 1827)
Het is verboden met brandende tabakspijp zonder dopje langs publieke straat en wegen binnen deze gemeente te gaan. Het rooken van tabak op wagens geladen met hooi, stroo, riet en dergelijke is op de Dorpsstraat te Bunschoten en op den wegen langs de huizen te Spakenburg en aan den Eemdijk verboden. 
Artikel 19 (Brandreglement  - 1851)
Indien de brand bij nacht en donker weder ontstaat zullen alle de ingezetenen een brandend licht voor hunnen ramen stellen of eene lantaarn met een brandend licht uithangen om de straten te verlichten, op eene boete van een Gulden (0,45 eurocent).
Artikel 22 (Verordening op de Brandweer in de gemeente Bunschoten - 1889)
Het is verboden tijdens den brand aan hen, die met de blussching belast zijn, sterke drank af te geven of te verkopen. 

De branden
In het verleden hebben er verschillende grote branden gewoed die van invloed zijn geweest op de organisatie van de brandweer. Hieronder een overzicht van de branden:

4 december 1827
Brand in de Dorpsstraat. 19 stuks vee omgekomen, 1.000 gulden (€ 454,00) schade. Overigens bij deze brand is bijstand gevraagd (per ijlbode) van Nijkerk (ze hadden een pomp) echter bij aankomst was de brand meester.

12 augustus 1855
Brand in de torenspits van de Hervormde Kerk.

14 september 1860
Brand in een huis aan de Dorpsstraat naast de woning van burgemeester Beukers.Brand in een huis achter de Hervormde Kerk. Twee gezinnen dakloos geworden.

17 januari 1863
De windkorenmolen brandde af.

26 februari 1868
Woningen waar 5 gezinnen woonden in Spakenburg brandde geheel uit.

22 november 1884
Brand in een woning op Eemdijk nabij de Eembrug (vermoedelijk brandstichting), bijstand uit Baarn.

20 januari 1889
Zolderbrand te Spakenburg. Twee gezinnen dakloos.

12 september 1911
Brand op de burgwal die drie dagen duurde en verschillende woningen verwoestte.

13 januari 1916
Hooibergbrand op de Zuidwenk.

19 en 20 juli 1928
Zuivelfabriek Eemlandia brandt gedeeltelijk uit.

26 maart 1931
Brand bij Koops in de Havenstraat (benzine).

29 april 1931
Brand in de kerk.De knopenfabriek brandt af. Bijzonder aan deze brand was dat het zo koud was dat het bluswater onmiddellijk opvroor en het water in enkele slangen bevroren raakte.

Image
Blussen met ijspegels
 
 14 februari 1979
Het was diep onder nul toen de knopenfabriek afbrandde aan de Zuidwenk en de slagen bevroren.

 28 mei 1980
Brand in de Molenstraat. Uitslaande brand bij de Bara aan de Molenstraat. In het pand lagen grote hoeveelheden acerton.
 
Image
Brand bij de Bara

 
Image
Brand bij de gebroeders van Halteren
 11 september 1981
Brand in de Vleesfabriek van de gebroeders van Halteren helemaal uit en bedreigde garage Blokhuis.

31 oktober 2000
Brand bij Kodak aan de Lorentzweg/de Kronkels/Edisonweg. Het voormalige pand van Bakker Logistiek was door Kodak gehuurd en alles was net overgekomen uit Soesterberg. Het pand brandde van voor naar achteren af. Voorkomen kon worden dat de chemicalienopslag in vlammen opging.

 
< Vorige

© 2018 BrandweerBunschoten.nl
Joomla! is Free Software released under the GNU/GPL License.
Template Design by funky-visions.de